Bugünden 1930'a 5,431,332 adet makale [Gelişmiş]



Katalog


«
»

SAYFA CUMHURİYET 25 HAZİRAN 2001 PAZARTESİ OLAYLAR VE GORUŞLER olay.gorus(a cumhuriyet.com.tr ARADA BİR ABDULLAH ŞENTÜRK Felsefeci-Sosyolog Var Olabilmek Insanın aklı, ruhsal yönü ve maddi yapısı vardır. Doğuştan getirdiği içgüdüleri vardır birde. Varlığı- nı devam ettirebilme içgüdüsü başta gelir... Varlı- ğını devam ettirebilmesi için yeme, içme, giyim ve mesken, ana gereksinmelerdir. Bu gereksinmele- ri karşılayabilme savaşımıyla birlikte, variığını ölüm- den sonra da devam ettirmek ister insan. Evlatla- nyla nesil bırakarak ya da eserler bırakarak kalıcı olmaya yönelir. Ana gereksinmelerini karşilayama- dığında, var oluşu tehlikeye girdiğinde riırçınlaşır. Daha bir sıkıştınlırsa saldırır. Bir de özgür olma tutkusu vardır insanın. llk çağ- lardan beri toplumları incelediğimizde; özgür olmak için, vartığını sürdürebilmek için gereksinmelerini karşılayamadığındatoplumlar hırçınlaşmış, engel- leri ortadan kaldırmak istemiş, baskılara ve yoklu- ğa karşı tepkilerini dışlaştırdıklarını görürüz. Ihtilal öncesi Fransa'da krallık ve çevresinin sa- vurganlığı arttıkça halktan alınan vergiler yetmez olmuş, köylülere yeni vergiler salınmıştı. Eski ver- gilerini ödernekte zorlanan köylüleryeni vergileri öde- yemez duruma düştüler. Vergiciler köylünün elin- de nesi varsa almaya başladılar. Karşı koymaya baş- ladı köylüler. Krallık direnen köylüye şiddet kullan- maya başladı. Kaybedecek bir şeyi kalmayan, var- lığını devam ettirebilmekte zorlanan köylüler ken- di aralarında dayanıştılar. Vergi tahsiline gelen verr gicilere ve yanlanndaki askerlere karşı koydular, ça- tşmalar başladı.. ülkenin her yanını sardı. Krallık rejimine karşı gelen aydınlarvedirenenlerin elebaş- lan Bastil Hapishanesi'ne dolduruldu. Giyotinler çalışmaya başladı. Volter, Aristoteles ın bir kita- bını Fransızcaya çevirmişti. Kilisenin dedıkleri dı- şında doğru kabul etmeyen Engizisyon, bu çeviri için Volter'i suçlu buldu ve hapsedildi. Bu baskılar ve şiddet, salınan yeni vergilerin yükü, ödeme gü- cü kalmayan köylüleri daha bir ayaklandırdı. On yı- la yakın iç savaş devam etti. Krallık yönetimi ve köy- lüler arasında çok kan akıtıldı, milyonlarca insan kat- ledildi her iki taraftan. Bastil Hapishanesi'ni bastı halk. Hapishaneyi ele geçirdi; mahkûmlan serbest bıraktılar. Ruso da kurtarılanların arasındaydı. Ay- nı hapishaneye kral veyakınlan, soylulardoldurul- maya başlandı. Sonuçta savurgan, baskıcı krallık yıkıldı. Kendi meclisini kurdu halk. Burada görü- yoruz ki, insandaki varlığını sürdürebilme ve özgür- lük düşüncesi baskı ve şiddet kullanarak belli bir süre susturulsa da için için büyüyen bir alev olur. Belli bir zaman sonra patlar. Halk yoksulluk sının- nın altınadüşürülmüş, gelir dağılımı da bozulmuş- sa yöneticilere güvenini yitirir. Haksızlıkların gide- rilmesini beklerken baskı, yoksulluğun giderilme- sini beklerken variığını sürdüremez duruma düşü- rülürse o toplum sağlıklı toplum olmaktan uzakla- şır. Hırsızlık, cinayet, intihar ve fuhuş artar. Ne ka- dar polisiye önlemler alınırsa alınsın, cezaevleri ço- ğaltılsa da suçlarda eksilme olmaz, artma olur. Toplum'cansız değil, akış halindedir. Yöneticilerin kötü gidişi önceden görüp iyiye kanalize etmesi ge- rekir. Hareketlilik baskıyla, şiddetle önüne set çe- kilerek durdurulamaz. Bir ara durduruldu sanılsa da geriden gelen sularla bent dolar. Taşmaya baş- lar ve bent yıkılır. Şiddet ve baskıyla degil, akılla hal- kın variığını devam ettirebilmesine yardımcı olmak devletin temel görevidir. Tepkiler baskıyla durdu- rulamaz; iyiye kanalize etmekle başarıya gidilir. Eşitlik, özgürlük, hoşgörü ve yardımlaşma içinde aşılamayacak sorun yoktur. Hırsızlığın, savurgan- lıgın, baskının yerine hoşgörü, yardımlaşma ve dü- rüstlük konulduğunda sağlıklı toplumun temelleri atılır. Kişisel hırslardan uzak, akıl ve sevgiyle yak- laştığında. Çiçekler ne güzel açıyor gömnüyor mü- sun? Bulutlar alçaldı, yağmuru düştü kavruk top- rağa. Bir kuş ağzındaki yiyecekle yuvasına indi. Ben kuru ekmeğimi bölüştüm, suyumu bölüştüm. Sev- giyle bakıştık yoksul adamla. Savaş kül oldu, bir orman büyür oldu küllerden. Gölgelerinde uzan- mış insanlar gördüm. Bir çiçekten bir çiçeğe uçtu kelebek. Bir an vızıldadı gitti. Yangın ölümdür, ölüm yok oluş. Var olabilmektir amaç, var olabilmek için varedebilmekgerek. Gönençli bir toplum istedı gön- lüm. Yoksulluğumu, var oluş mücadelesındeki yor- gunluğumu unuttum. [ Sevgili BARIŞ'MIZ Ölüm sönük bir nakarat göğü süsleyen geceye bir renk olur akar zaman Senden kalan her heceye SEVGİLİ BARIŞ Sensiz koca bir yıl geçti Ve şairin dediği gibi: "Nereden baksak bir san yaprak nereden baksak ihtiyar ve ebruli bir konak gibi çöküyor. kalbim; kalbimiz..." A.GüldenDİNİZ Nurav Yobal emokratik Anayasa Ozlemi... *LŞfy GÖREN Anayasa Hııkuku Profesörii, Yükseköğretim DeneŞleme Kurulu Üyesi A nayasalar üstün yü- rürlük gücüne sa- hiptir ve süreklidir- ler, ancak her ana- yasa belli tarihsel koşullar altında ya- ratıldığından, değiştirilmesini ve uyumlu duruma getirilmesini gerek- tiren toplumsal gelişmelerden etki- lenmek zorundadır. Anayasa değişik- liği bir yasama tasarrufudur. ancak yasama organmın nitelikli çoğun- luklarını gerektirmektedir. Anaya- salarda bazı önemli temel ilkeler, anayasa değişikliği dışında tutulabi- lir. Böylece anayasanın çekirdek var- lığı (özgün anayasa) anayasa değiş- tiricilerin müdahalelerine karşı ko- runmaktadır. Partilerarası Uzlaşma Komisyo- nu'nun kabul ettiği T.C. Anayasa- sı'ndaki değişiklik önerilerinin baş- lıcalannı aşağıdaki biçimde özetle- yip değerlendirebiliriz: 1. Anayasanın 13. maddesi Avru- pa İnsan Hakları Sözleşmesi'ndeki (AİHS) ilkeler doğrultusunda yeni- den düzenlenerek 13. madde genel bir sınuiama kuralı olmaktan çıka- nlıp genel bir koruma kuralı durıı- muna getirilmiştir. 2. Anayasanın 14, 19, 20, 21, 31 ve 34. maddeleri de Avrupa İnsan Hakları (AİHS) ile uyumlu duruma getinlmiştir. 3. 22. maddede iletişim özgürlü- ğü yeniden düzenlenmekte, ulusal gü- venlik, kamu düzeni, suç işlenmesi- nin önlenmesi, genel sağlık ve ge- nel ahlakın korunması ya da başka- lannın hak ve özgürlüklerinin korun- ması nedenlerinden biri ya da birka- çına bağlı olarak usulüne göre veril- miş hâkim karan olmadıkça, yine bu sebeplere bağlı olarak gecikme- sinde sakınca bulunan durumlarda da kanunla yetkili kılınmış mercıın yazılı emri bulunmadıkça iletişimin engellenmeyeceği ve gizliligine do- kunulamayacağı kuralı getirilmek- tedır. 4.26. maddeye "Düşünceyi açık- lama ve yayma hürriyeti ana>asanın 1, 2 ve 3. maddeleri hükümkrinin değiştirilmesini sağlamak amaciyla kullanılamaz" fıkrası eklenmekle milli güvenlik, kamu düzeni, kamu gü\ enliği, bölünmez bütünlüğün ko- runması doğrultusunda bu özgürlü- ğün özel smırlama nedenleri olarak kabul edilmektedir. Dil farkhlıklan bir sosyolojik ger- çek olarak kabul edilerek bu duru- ma anayasada getirilen engel kaldı- nlmaktadır. Buna paralel olarak 28. maddede "Kanunla yasaklannuş her- hangi bir dilde yayun yapılamaz" hükmünü içeren fıkra metinden çı- karılmaktadır. 5.36. maddede savunmahakkı ile birlikte uluslararası sözleşmelerde güvence altına alınmış olan adil yar- gılanma hakkı tanınmaktadır. 6.38. maddede 6 no'lu protokol hü- kümleri doğrultusunda ölüm ceza- sının sadece savaş, yakın savaş ve te- rör suçlannda verilebileceği hükmü yer almaktadır. 7. 48. maddedeki değişiklik ile devlete, çalışanlann yanmda işsiz- leri de koruma görevi verilmektedir. 8.67. maddede taksirlı suçlardan hüküm giyenlerin oy kullanabilece- ğine ilişkin düzenleme yapılmakta- dır. Bu maddeye "Seçime biryüdan daha a/ süre kaldığı zaman içindese- çim kanunlarında yapılan değişik- likJer izleyen seçimlerden sonra > ü- rüriüğegirer'' yolunda bir kural ge- tirilmiştir. 9.83. maddede yasama dokunul- mazlıklan ile ilgili işlerin TBMM'de en geç üç ay içinde sonuçlanacağı, genel kurulda bu konuyla ilgili oy- lamaların gizli yapılacağı düzenle- mesi ile dokunulmazlık dosyalannın sürüncemede kalması önlenmekte- dir. Ancak milletvekillen hakkında- ki ceza davalarının Yargıtay'da gö- rüleceği değişikliği ile genel eşitlik ilkesinden uzaklaşılmaktadır. 10.100 maddede soruşturma ile il- gili işin, komisyonlar ve genel ku- rulda gizli oyla sonuçlandırılması öngörülmekte, bu konudaki işlem- lerin sürüncemede kalmasının önlen- mesine çalışılmaktadır. 11. Geçici 15. maddenin son fık- rasının yürürlükten kaldırılması ön- görülmekte, 12 Eylül 1980. 6 Ara- lık 1983 döneminde çıkarılan ka- nunlar. KHK'ler ile 2324 sayılı ka- nun uyannca alınan karar ve tasar- ruflann anayasaya aykınlığının id- dia edilmesinin sağlanması amaç- lanmaktadır. 12. "Hiçbir düşünce ve mülahaza- nın Türk milli menfaatlarının, Türk varlığının, devleti ve ülkesiyle bölün- mezliği esasının, Türkiye tarihi ve manevi değeıierinin, Atatürk milli- yetçiliği, Uke ve inkılaplan ve mede- niyetçiliği karsısında koruma göre- meyeceği*' kuralının yer aldığı baş- langıç 5. fıkradakı "hiçbir düşünce vemülahazanın" ibareleri yeni ana- yasa değişikliği teklifinde çıkarıl- makta, onlann yerine "hiçbir eyle- minn ibaresi getirilmektedir. Deği- şiklik teklifinde bu değişiklik, mev- cut ibarelerin doğrudan düşünceye bir sınır teşkil etmesi ile gerekçe- lendirilmektedir. Oysa, anayasanın 2. maddesine göre T.C. başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan bir devlettır. Başka bir ifadeyle başlan- gıçta belirtilen temel ilkelere bağlı olma niteliği anayasanın değiştirile- meyecek. hatta değiştirilmesi teklif dahi edilemeyecek hükümlerınden- dir. Beşinci paragraf anayasa mad- de 2"nin amaçladığı temel ilkeleri içerdiğınden bu paragrafta bir deği- şiklik yapılmaması gerekmektedir. 13.69. maddede öngörülen deği- şiklıkle "odak" haline gelme konu- sunda kriterler getirılmekte, ayrıca siyasi partiler için kapatmanın yanı sıra devlet yardımından yoksun bı- rakılma yaptınmı öngörülmektedir. Anayasa madde 69,6 fıkrasında ana- yasa koyucu. odak haline gelmenin ne olduğu konusunda Anayasa Mah- kemesı'ne geniş bir yorum alanı bı- rakmıştır. Nitekim Refah Partisi'nin kapatılmasına ilişkin da\ a açıldığın- da Anayasa Mahkemesi, o dönem- de SPK madde 103' ü ön mesele ni- teliğinde görüp iptal etmiş ve ana- yasanın 69. maddesini uygulamıştır. Anayasa değişikliği teklifi ile ya- pılmak istenen, Anayasa Mahkeme- si "nin iptal ettiği SPK madde 103'ün odak olma konusunda koyduğu kri- terleri anayasa kuralı haline getire- rek parti kapatmayı bu açıdan zor- laştırmaktır. Kuşkusuz siyasi parti- ler demokratik siyasal yaşamfn \-az- geçilmez unsurlandu". Siyasi parti- lerin kapatılmalan demokrasiye ona- rılmaz zararlar getirebilir. Ancak 1961 ve 1982 Anayasalan,SP"lenn faaliyetleri konusunda F. Alman Ana- yasası"nın 21. maddesi hükmünden esinlenerek siyasal alanı anayasa ile sınırlandırmış, mücadeleci anayasa anlayışını benimsemişlerdir. Bu an- layışm özü, amacı özgürlükçü de- mokrasi>i ortadan kaldırmak olan akımlara meşru siyasal faaliyet ala- nını kapamaktır. 14. 87. maddede TBMM'nın af yetkısi ile anayasanın 14. maddesi- ne gönderme yapan sınır kaldınl- makta, ancak genel ve özel af kara- nnın TBMM'nin üye tamsayısının 3/5'i ile alınabileceği hükmü getiril- mektedir. Oysa anayasanın 14. mad- desinde sözü edilen fiiller özgün anayasaya dahil olan devletin ülke- si ve mılletiyle bölünmez bütünlü- ğünün korunmasını tehdıt eden fiil- lerdir. Bu nedenle bunlann af kap- samı dışında tutulmasmın sakınca- h olacağı açıktır. 15.118. maddede öngörülen deği- şiklikle başbakan, yardımcılan ve adalet bakanı, MGK'ye dahıl edil- mek istenmektedir. Ayrıca bu deği- şiklikle kurul kararlannın tavsiye ni- teliğinde olduğu vurgulanmaktadır. Oysa MGK. milli güvenlik konu- sunda en uzman kişilerden oluşan. sivil ve askeri kesim arasında de- vamlı bir diyalog sağlayıcı işleve sa- hip bir kuruluştur. "MGK kararia- n Bakanlar Kurulu'nca öncelikle dikkate alınır" kuralına rağmen bu kararlar benimsendiği ölçüde uygu- lanması zorunlu kararlar olup son sö- zü Bakanlar Kurulu'nun söyleyece- ği ve MGK kararlannın dayatmacı bir nitelik taşımayacağı açıktır. 16. 90. maddede kanunlarla mil- letlerarası antlaşmalann çatışması halinde milletlerarası antlaşmalann esas alınması öngörülmekte. gerek- çede bu hükmün AB'ye uyum çer- çevesinde hukuksal altyapının sağ- lanması için öngörüldüğü belirtil- mektedir. 17.19.3.1954 tarihinde onaylana- rak iç hukuka giren AİHS'nin baş- langıç bölümüne göre sözleşme, ilan etmiş olduğu haklann üniversel \e etkili olarak tanınmasmı garantiet- meyi amaçlamakta \ e bu garanti ile Avrupa entegrasyonunu destekle- mek istemektedir. AİHS II-IV kı- sımlannda sözleşmey ı imza edenle- rin sözleşmeden doğan yükümlü- lüklerine saygı göstermesını garan- ti altına almaya çalışmaktadır. Üye devletler iç hukuk düzenlerinde söz- leşmeye aykın kurallar koymama \ e yürürlükteki kurallannı sözleşme ile uyumlu kılma yükümlülüğündedir. Kaldı ki anayasamızın 2. maddesin- deki insan haklarına saygı ılkesi. Türkiye'nin taraf olduğu milletle- rarası insan hakları sözleşmelerine saygıyı da içermektedir. Ancak öne- rilen değişiklikte sadece insan hak- larının korunmasına ilişkin ulusla- rarası sözleşmelerden değil, genel olarak uluslararası sözleşmelerden bahsedildiği için böyle bir hükmün anayasaya konulması sakıncalı gö- rülmektedır. 18.76. maddede milleU ekili seçil- me engeli olarak öngörülmüş olan "ideolojikveya anarşike>temlere" ka- tılma ibaresi "terörevlemlerine'"şek- lınde daraltılmaktadır. Böylece cum- huriyetin temel niteliklerine karşı işlenmiş suçlardan hüküm giyen ki- şilere milletvekili olma olanağı açıl- maktadır. 12 'den 18" inciye değin maddeler- le vurgulamaya çalıştığımız eleşti- riler ve sakıncalar hariç tutulacak olursa anayasanın değiştirilmesine ilişkin bu kanun tekiifi. uygar \ e de- mokratik uluslarailesi içinde amaç- ladığımız şekilde yerimizi alabilme- miz için kayda değer ve önemli bir adım oluşturmaktadır. Genel bir de- ğerlendirme sonucu denilebilir ki bu reform projesi ülkemizin içinde bulunduğu süreçlerin yönelttiği he- defleri de gözden kaçırmaksızın de- mokrasi ve insan hakları standardı- mızı yükseltici niteliğe \e ülkemi- zin AİHS normlan ışığında anaya- sasını yeniden sorgulayıp düzenle- mesini içeren birperspektife sahip- tir. Söz konusu anayasa değişikliği önerisi. toplumun daha fazla demok- rasi isteğini, korunmuş ve gü\ence altına alınmış bir haklar v e özgürlük- ler rejimiyle karşılamaya çahşmak suretiyle Avrupa ile bütünleşmiş bir Türkiye yaratmanın yolunu yakala- m ı ş g ö r ü n ü y o f . ' '•"' <<••'.•• Yurttaş Gözüyle Ekonomi... MeralPAZAR B ir soru: Yaşadığımız ekonomik bunalımın (krizin) kökü nereye dayanıyor?.. Bu yazı- da bunu yanıtlamaya çalışacağız. Osmanlı'nın borçlannı ödeyen, kendi gücüyle sanayisini kuran, do- lar karşısmda (öteki yabancı para- lar karşısmda da) daha değerli 'li- ra'sıyla başı dik Türkiye Cumhu- riyeti, çok partili yönetime geçme- mizle, ekonomide de -öteki alanlar- da olduğu gibi- Atatürk devriminin karşıtı bir sürecin içine düşürüldü. Dışanya ilk borçlanma, dolar kar- şısında liranın değerinin düşürülme- ye başlanması ve bunu izleyen da- ha çok iç ve dış borçlanmalar, lira- nın değer kayipları... 1980'de Türkiye'nin küreselleş- me sürecine katılması, 12 Eylül'le, 24 Ocak kararlannın uygulanma olanağı ve ortamı bulması, servet- sefalet açıklığındaki uçurumun de- rinleşmesi ve halkımızın iki yaka- sını bir araya getirme umudunu yi- tinnesi... Bugüne uzayıp gelen 55 yıllık süreçte siyasal erkin başındakiler sağcj hükümetlerdi!.. Yani, ekono- mik bunalım, 55 yıllık yabanıl (vah- şi) kapitalist uygulamalann bir ürü- nüdür. Türkiye bugün, Atatürk'ün dev- letçl, devTİmci, halkçL, ulusçu, laik, cumhuriyetçi, tam bağınısızlıkçı si- yasasmdan, Ukelerinden uzaklaşü- nlmanın bedelini ödüyor!.. Ne de- mişti koca devrimci Atatürk: "Ya- bancı sermaye empen alizmin jan- darmasıdır!" Ne doğru söylemiş!.. Şimdi emekçilere "dişinizi biraz dahasıkuı" diyorlar! Yıllardır 'di- şini sıkan' emekçilerdi! Vergisini dürüstçe öde>en. aünteriyle yaşa- maya çalışan bizler!.. Değerli ekonomist İzzertin Önder, 17 Nisan 2001 tarihli Cumhuri- yet'teki köşesinde ekonomik bu- nalım ve "Ulusal Program"a iliş- kin şu değerlendirmeyi yapıyor: "Açıkür ki, ülke ve ekonomi, salt si- yasilerin hatalanndan barmadı. İ V telik, si>asiltri de tetikle>en ne halk, ne memuriar, ne işçiler, hatta ne de tanmda ezilen yığuıİardır. Herkes bi- liyor ki, bu kesimlerin hissesine eko- nomiden pay değil de giderek derin- leşen yoksulluk \e şiddet düşmüş- tür. Ülkenin başına bu çorabı ören- ler, önceticariempen-alizmden, son- ra montaj bağımlılığından. daha sonra da bu aşamalarda biriken açıklan finans kurumlan ile kapat- ma>-a çalışırken hem ekonomik(kut- sal piyasa) hem de siyasal alanı (ün- lü siyasal iradeyi) kullanarak ser- vetine servet katanlardır. Bu çevTeler siyasilerie birleşerek içeriden ve dışandan sağladıklan kavTiaklan jnrtiçinde \e >Tu-tdışm- da biriktirdikleri kişisel (şahsi) nıal- varhklanna geçirirken oluşturduk- lan borçlan da böyle bir program- la, bir yandan milli varlıklan ya- bancılaşnrarak, öte yandan da tüm toplumu patlama derecesinde bas- kılayarak yine halka ödetme\e yel- tenmekteler.'' Ekonomik bunalımın hesabı, kri- zin gerçek sorumlulanndan sorul- malı, onlara ödetilmelidir. Ekonomide çıkmaz sokaktan (vahşi kapitalizmin kaçınılmaz çık- mazı) kurtuluşumuza ilişkin temel ilkeleri, Ergüı Yıldızoğlu. 9 Nisan 2001 tarihli Cumhuriyet'tekı köşe- sinde şöyle betimlemiş: "Açık ki neoliberal ütop> a. küreselleşme pa- radignıası Türkiyc'de iflas etti. De- niz bitti! Şimdi, başka şeyler tasar- lamak. ulusal ekonomi> e, halkuı çı- karlaruıa, üretime öncelik veren po- litikalara yönelmek gerekiyor. Yok- sa bu bunalundan çıkış yok! Ama egemen paradigma\ı terk etmeden, ulusal bağunsızlığa sahip çıkmadan bu yeni politikalan düşlenıek bile mümkün değil!" Yazıyı, Abdullah Akay'ın "Sul- tanlann Ö\küsü ve Batık Gemi" şiirinin son dizeleri ile bitirelim: " Yediler/ Düm anın yansını/ Fareler vedikr" Ulusal Gelişme - 'SosyaP Küreselleşme Bülent KIRMACI CHPBilim Y.K. Platformu Koordinatörü K üresel bir çatışma var hem de her alanda. Eşitsizlik ve yıkımla- nn gerçekliği ile her yüzyıldan insancıl düşünceler arasındaki uçurum, coğrafyalarda dimağ- lan darmadağın ediyor... Uretim ve bölüşüm ekseninde ortaklaşmacılık duygusunu, sınır ta- nımaz 'para' gücü öğütüyor; her alana kendi damgasını vuruyor. Somutlayalım: Gelir dağılımının en çarpık olduğu ülkelerden biri olan ülkemizde, 'hak- ça bir düzeni' aramak, Batı'nm 'emperyalist rövanşında' gizli özne olarak kullanılan din- ci ve ırkçı akımlara kalmış görünüyor. Dünya da, Türkiye de aslında bir aynm noktasında. Binyıllann toplumlara tutsaklık sunan eko- nomik ilişkiler ağını sürdürülemez bulmak ya da 'direnerek' insanlaşmak... Karşımızda 'paranın enternasyonab' var. Körfez savaşında 'silah tamtıyor', Latin Amerika'daparamiliterlik yapıyor; Birleşmiş Milletler'in/dünya kalkınmasının 'etikeroz- yonunun' ise baş sorumlusu olarak kendini ör- tü altına alabiliyor. Bu ülkeyi on yıllardır yö- neten ilkelci ve tekelci 'sağ' politikalann si- yasetin yolsuzluk havuzundan nemalanmak- tan öte bu türden uluslararası dayanaklara ek- lemlenme refleksi bize özgü değil... Burada da orada da sömüren buyuruyor - ezenyönetiyor.. Bir eşitlikçi tasanmı olarak Cumhuriyetin onun 'karşıtı' olan ellerde, 'daha çok işçi ve memur çocuğunu okutamadığı", çiftçisini bı- limle buluşturamadığı yetmiyor; kadını er- kekten, köylüyü kentliden, yoksulu varsıldan koparan haksızlıklar genelleşiyor. Kuram da tarih de değil, kara-düzen bizi 'tekzip' ediyor... Yaşadığımız sanallığın adı 'demokrasT olma- saydı, hele ki şu son uygulamalann imzası 'sol' diye atılmasaydı, aldatılmışlıktan düş kınklı- ğına giden yazımız belki de böyle onanmaz- dı... Şiddetle tanışan körpe dimağlann, baskıy- la hemhal olan deli-kanlılann. körelen vicdan- larla tamamlanan yaşamlanna şaşırmamak gerek... Bizim 'paramız' yine yokken Anado- lu devrimimizin idealleri vardı... Ancak. 'pa- ra' kadar olamadık; emeği ve bilimi ulusal ge- lişme-sosyal küreselleşme anlayışına katış- tırmadık... Ne oluyor? Teknolojinin, bilimin sanayi- leşmiş ülkelerde toplanması, uygulamada pa- ra seımayesinin tiranlığına akan ve sayılan azal- dıkça servetleri artan zenginlere yanyor. 'Adaletin bu mu dünya!' diye haykırsan ye- ri tam burasıdır. Bir yanda yoksulluk, açlık; beri yanda israf ve savurganhk... Silaha. uyuş- turucuya akıtılan paralann çok azıyla demog- rafik nüfusa, sürdürülebilir gelişmeye. ekolo- jik ortama kavuşmak mümkün.. Ama ınuhte- mel değil: Bizim de dünyanın da 'anası ağu- yor'... Banşı kâğıtlara yazıyoruz.. Ama o kâ- ğıtların mürekkebi kurumadan kan öcünün Balkanlar'dan Afrika'ya taşındığına tanık olu- yoruz... Çevremize bakarak Türkiyemiz eme- ğe, bilime, insana değer vererek yürümeli; ulusal gelişme-sosyal küreselleşme önermeli. "Sa\ aşlar, silahlar, sömürü dursun; özgürlük, uretim, hakça paylaşım olsun. dünya yeniden kurulsun" diyebilmek için çırpınmalıvız. Cinsel Taciz... A slında hep yaşadığımız, kar- şılaştığımız bir davranış biçi- mi cinsel taciz. Işyerindeki amirin, devlet kurumunda yet- kili bir kişinin silah olarak kullandığı bir arsızlık, haddini bilmezlik. Değişen değer yargılanyla birlikte (özellik- le maganda tiplerin yetkili yerlere gelmesiy- le) daha çok duyar olduk adını. Üniversitede tez mi sunacaksın, bir yerde yükselmek mi istiyorsun, bir işüıi mi yap- tırmak istiyorsun, cinsel tacize maruz kala- bilirsin. Dürüst olmak, onurlu davranmak, donanımh, kültürlü, idealist olmak enayilik gibi görülüyorartık. kimilerince. "Sendebi- raz evet deyiverseydin" bile denebiliyor il- kelerinden ödün vermezsen. Bir bayan arkadaşımın çocuğu. üniversi- telerin bir bölümü için yetenek sınav ma gi- recek. Gireceği bölümün başkanı. eşinde aradığı nitelikleri bulamadığını, sevgilisi ol- ma teklifini ediyor uygun bir dille arkada- şıma. Teklif kabul görmeyince çocuğunka- zanması için çaba göstermiyor doğal olarak. Bir başka bayan arkadaşıma bir yapı ko- opeıatıfi yönetim kuruluna girme teklifi ediliyor. Arkadaşım da kooperatife üye bu- lacak, yönetim kurulu işinden alacağı ma- aşla cebinden para ödemeden ev sahıbi ola- cak. Bunlar boşuna olmayacak elbette. Yi- ne sevgilisi olacak teklif getirenin. İşin ga- rip yanı, adam niyetini tam sözle ifade et- meden elini arkadaşımın bacağına koyuyor. Arkadaşım da adamın elini sert bir biçim- de alıp onun bacağına koyuyor. Ve böyle ev sahibi olmak istemediğini söylüyor. Bir de benim hâlâ yanıtını merak ettiğim soruyu so- ruyor: "Bayanlardan cinsellik beklijorsu- nuz. Peki erkeklere ne teklif ediyorsunuz" Adam kızarıyor. bozarıyor. "Hiçbir şe> " di- yor. Birisi rol alamayacak. birisi tezıni suna- mayacak, bir başkası program alamayacak. ev sahibi olamayacak. çocuğu yetenekli ol- duğu halde okula giremeyecek... Bunlar salt Türkiye"de değil. dünyanın her yerinde bizdeki kadar çok olmasa da yaban- cı olmadığımız şeyler. Bizim toplumumuz- da da gün geçtikçe artış göstermesini ben bu- lunduklan yere, kariyere layık olmadan. hak etmeden gelişlerine bağlıyorum. Çünkü on- lar da o mevkilere cinsel taciz olmasa da ah- bap çavuş, aşiret. parti kayırmalarıyla gel- diler. Türkçeyı doğru dürüst konuşamayan. modaya uyma adına san ya da cart yeşil gi- yebilen. kültür sanat şenliği adma AUşan"ı davet eden birileri bir yerlerde müdür. ida- reci olursa bu işler böyle olur sanırım. Do- ğal olarak şakşakçıları da olur çevresinde. Kendisini imparator sanır, başlar borusunu öttürmeye... Buriuv a kültürü almış, önemli kari>er \ ap- mış olduklannı sanan kişiler de sanırım uy- garlık adına yapıyorlar tacizi, motivasyonu. Kabul etmezsen, çağdışı olabilirsin. Hatta nesli tükenmekte olan kelaynak kuşu. İnsa- nın kendisine saygısını yitirmektense "kuş" olması daha da onurlu bir iş olsa gerek.
Cumhuriyet Gazetesi için Güven Yazılım Teknolojileri Tic. Ltd. tarafından geliştirilmiştir.
Boğaziçi Üniversitesi Teknopark No 211 Bebek Istanbul, Tel : +90 212 346 15 90
Katalog