Bugünden 1930'a 5.062.562 adet makale [Gelişmiş]



Katalog


«
»

YEŞİL SAYFA Artık "Sabah kahvaltısında ne kadar zehlr vardı?" dlye soracak duruma geldik. Çilekler büyüleylci kokularını 70 klmyasal blleşlme; plsmiş et, tadını 227 değişik moleküle borçlu. Pontuslu kral Mitridates, zehirlenerek öldürülmekten korktuğu için her gün az miktarda arsenik alarak vUcudunu bu zehlre alıştırıyordu. Zehırler dunyasında nasıl yaşıyoruz? C ağdaş ınsan adeta bır "zehırler dunyası"nda yaşıyor Gazeteler, bılım dergılerı her gun ınsan sağlığına zararlı yenı bır zehırın varlığından •1 söz edıyor Bır zamanlar sadeceUDTbılınırdı Bugundesayısızsınek, böcek öldüruculer, çeşltli ılaçlar, hatta gunluk yaşamda kullandığımız turlü temızlık maddelerının bıle bılınçsızce tuketıldığınde bır "zehır" halıne geldığını hayretle öğrenıyoruz Ustelık bunlara her gun yenılerı eklenıyor Bu durujn karşısında, sokaktakı adam haklı olarak, "acaba sabah yedığım kahvaltıda ne kadar zehır vardı"7' dıye duşünmekten kendını alamıyor Ûte yandan, doğada ınsan sağlığına zararlı olduğu kanıtlanmış pek çok mad de yedıklerımızle ve soluk aldıgımız hava ıle ıçımıze gırdığı halde, ınsan omrunun kısalmadığına, dahası, çevre kırlenmesı en yüksek olan ulkelerde ortalama yaşamın uzadığına tanık oluyoruz Doğada bu zehırler olmasaydı ınsan hayatı daha uzun olabılır mıydı? Yoksa ınsanoğlu çevresındekı tum bu zehırlere karşı nasıl bır savunma mekanızması uygulayarak sağlığını koruyor? ortaya çıkıyor Pekı, zehır nedır? Bu soruya ılk yanıt olarak bugun aklımıza sanayıde ve yapay olarak uretılmış maddeler gelıyor Oysa doğa, bugune dek ınsanoğlunun duşunemeyeceğı ka dar çok sayıda ve guçte kompleks kımyasal bıleşımlerle doludur Parıs Veterıner Fakultesı profesörlerınden Raymond Ferrando, son araştır malarında, çıleklerin buyulü kokularını yaklaşık 70 kımyasal bıleşı me borçlu okjuklarmı, plşmiş etin tadının en az 227 değışık molekulle ılgllı olduğunu, plşmiş yumurtada ıse en az 68 bıleşım bulunduğunu kesfettı Dolayısıyla, organızmamız her gun sayılamıyacak kadar çok miktarda ve çeşıtlı kımyasal bıleşımlerle karşı karşıya bulunuyor Bu durumda, hekım Paracelsus'un dort yuzyıl öncekı sözlerı bugun ıçın de geçerlı Ancak şu farkla kı, bılım alanındakı bırıkım ınsanlığa bazı kolaylıklar sunuyor Bır canlıya kuçük dozdan başlayarak ve gıderek artan bır kımyasal bıleşım verıîdığınde uç değışık evre gozlenıyor 1) Az doz karşısında organızmada hıçbır değışıklık olmuyor, yanı ılaca yanıt alınmıyor 2) Doz arttırıldıkça, eğer bır ılaç soz konusu ıse, hastanın sağlığında bır lyileşme gozlenıyor 3) Doz arttırılmaya devam edılirse önce hastanın sağlığı bozuluyor ve ölume kadar varabılen toksık yan etkıler göruluyor Ilaçlar, vıtamınler ıçın de geçerlı olan bu tanımlama, soluk aldığımız havadakı oksıjen ıçın bıle aynı Yaşamak ıçın şart olan aksijen, yuksek dozda toksık olabılıyor Çoğu canlılarda söz konusu olduğu gibi, ınsan organızması da çok guçlu kendı kendını temızleme ve yenfleme yeteneğıne sahıpttr Besınler, hava ve cılt teması yoluyla organızmaya gıren yabancı maddeler, vucudun bu guçlu mekantzması sayesınde dışarıya atılırlar Ancak bu doğal savunma mekanız ması yeterlı olmadığı zamanlarda dışardan mudahale ıle ılaçlar devreye gırer Orneğın tukuruk bezlen pek çok zararlı maddeyı derhal tahrıp edebılecek guçte bır salgı üretırler Bu nedenle, iyi çlğnenmeden, aceleyle yutulan yemekler veya çığnenmeyı gerektırmeyen turdekı besınler tuküruk salgısını azalttığından sağlık ıçın tehlike yaratabilırler Bağırsakların ıçındekı çeşıtlı mıkrop ve bakterıler de, besınler kana karışma En etkln tedavl dan önce devreye gırerek, zararlı maddelerı temızleme görevı görurler Aslında, tum sındırım sıstemı, dışardan gelen zehırlen arıtıcı özellık taşıyan mılyonlarca hucre ıle ıçerden kaplanmıştır Bu olaya şöyle somut bır örnek verebılırız Engerek veya diğer yılanların zehırı yutulduğunda sağlığı etkılemez, ancak yılanın sokması olayında zehır tum etkısıyle vucuda gırer ve sonuç ölume kadar gıder Karacığer, vucudun en önemlı antıtoksın merkezıdır Bu organın enzımlerı zararlı molekullerı ayırır ve tahrıp eder bazılarını ıse başka molekullerle bırleştırerek daha az zararlı hale getırır ve bu ışlem zehırlerın dışkı ve ıdrar yoluyla kolayca vucuttan atılmastnı sağlar Bu nedenle, karacığerın hastalanması, vucudun zararlı maddelerden arınma mekanizmasını bozar. Ayrıca böbrekler, cıldımız ve dığer organlarımız da antıtoksık görev yuklenmışlerdır Zehlr konusunda dığer bır ılgınç olgu da, vucudun bunlara "alışma" özellığıdır Gunumuzden yaklaşık 2 bın yıl kadar önce Pontuslu kral Mıtridatos zehirlenerek öldürülmekten korktuğu ıçın, her gun çok az miktarda arsenik alarak kendısını bu zehıre alıştırdığını tarıh kıtapları yazar Bılım adamlarına göre, bu konuda en akıllıca tutum, panığe kapılmamak ve vucudumuzun kendı savunma sıstemını temızlık ve beslenme kurallarına uyarak arttırmak olacaktır Bu yazının sonunda sunduğumuz lıstede, beslenme ve yaşam tarzı yoluyla, vucudumuza zehırlen atma mekanızmasında nasıl yardımcı olabıleceğımız en başta gelen kurallar sıralanarak anlatılıyor Kısacası, "can boğazdan gellr" atasozumuz de bılımsel olarak gunumuzde bu şekıl de açıklanmış oluyor Zehlrlere karşı önlemler 1 Beslenme, miktar ve çeşitlılık yönunden dengelı olmalı 2 Her zaman aynı turde ve aynı çev reden gelen besınlerı yememelı Değışık besınler, kronık zehırlenmelere karşı bır garantı oluşturur 3 (Çok gereklı değılse) uzun sure ılaç kullanmaktan sakınmalı 4 Fazla yemekten kaçınmalı Bu durum besın yoluyla vucuda ıstenmeden gıren zehır mıktarını arttıracağı gıbı, vu cudun savunma mekanızmasının da gucunu azaltır 5 Fazla alkol almamalı Aşırı sıgara ıçmemelı Hıç sıgara ıçmemek ve sıgara ıçılmeyen bır ortamda yaşamak da ha tyıdır 6 Gunluk beslenmemızde A, C ve E vıtamınlerınden yeterlı dozda, ayrıca 3045 gram lıflı besın almaya ozen gostermelı 7 Aşırı tuzlu yıyeceklerden kaçınmalı Çay, kahve ve her turlu sulu yıyeceğı çok sıcakken ıçmemelı 8 Ozellıkle et ve balığın kavrulmuş kısımlarını yememelı 9 Kuflenmış, bozulmuş yıyeceklerı yememelı 10 Fazla guneşte kalmamalı 11 Aşırı çalışmaktan kaçınmalı Bu durumdan kaynaklanan stres, vucudun hastalıklara karşı savunma mekanizmasını ozellıkle doğal antıtoksınlerın gucunu zayıflatır 12 Cılt uzerınde bırlken toksınlerı atmak ıçın sık sık banyo veya duş yapmalı 13 Gece 78 saat uyumalı 14 Yavaş yemelı 15 Sağlık konusunda yalan yanlış bılgılerden kaçınmalı M Zehlrle Iç Içe yaşam Çevremızde pek çok zehırlı madde bulunduğuna gore, bunlardan hergun az bır mıktar almak, ılk bakışta sağlığı etkılemıyor gıbı gorunuyor Ancak, kan serlı tumorlerın oluşumunu nasıl açıklıyacağız? Bılım adamları, şımdı bu tumorlerın turlu zehırlerın organızmada yıllar boyunca çok yavaş bırıkiminden oluştuğuna ınanıyorlar Zehırlı madde lerın az bır mıktarı "önemsız" olduğuna gore, araştırmacılar, hangı dozdan sonra zehırın etkıli olduğunu saptamaya çalışıyorlar Ancak bu konuda da bılım adamları göruş bırlığıne varamıyorlar Bu teorılerden bırıne göre, zehirlı maddelerin tek bır molekulu bıle hucre yapısının değışımıne, dolayısıyla tumor oluşumuna yol açabılır, denıyor ikıncı teorı ıse, zehırın etKilı olabılmesı ıçın belırh bır dozu aşması gerektığıne ınanıyor Kuçuk mıktarlar ıse vucudun savunma mekanızması tarafından yok edılıyor Bu konuda yapılacak deneyle rın çok zor ve pahalı olması, ılerı suru len teorıler uzerındekı çalışmaları şımdılık ımkânsız kılıyor Ortaçağlarda pek çok toplu besın ze hırlenmesı olayı olmuştur Gunumuzde bu tür zehırlenmelerın oranı buyuk ölçude duşmekle bırlikte, sanayı artıklarının neden olduğu toplu zehırlenme olayları daha tehlıkelı boyutlara ulaşmıştır Bunlara ek olarak alkol, tutun, çeşıtlı ılaçlar ve uyuşturucu madde bağımlılıkları da, gönüllu ve yavaş bır zehırlenme olayı olarak bir sosyal ve sağiık sorunu olarak karşımıza çık makladır Çağdaş bılımcılere göre, insanoğlu ıçınde bulunduğumuz yıllarda, yuzyıl kadar once, Pasteur'un verem mıkrobunu bulmasıyla başlayan doneme çok benzer bir dönem geçırıyor O gunlerde, bırçok hastalığa mıkropların neden olduğu ortaya çıkınca, enfeksıyonlara (mıkrop kapma) karşı gerçek bır korku ve evham donemı başgöstermıştı An cak yuzyıl önce, doğanın ınsan organızmasını bırçok ve de etkılı savunma mekanızmasıyla donattığı tienuz bılınmıyordu Gunumuzde, çağdaş bılım, çevremızdekı bakterılerden sağlığımıza tehlıkelı olanlannı ayırmakla kalmıyor, ek olarak, vucudumuzun mekanızmasını da yenı buluşlarla güçlendırmeye çalışıyor Çevremızdekı zehırler ıçın de aynı göruş soz konusu Onları tam olarak ortadan kaldıramayacağımıza göre, onlarla bırlikte yaşamanın yollarını aramak Bılımcıler zehırın hangı dozda "toksık" olduğunu, yanı tehlike sınırını kesın olarak saptamaya çalışıyorlar Ahcak, 1Ğ67 yılında olen isvıçrelı hekım Paracelsus'un "sola dosıs facıt venenum" (zehırı zehır yapan sade dozudur) sözune bakılırsa, gunumuzde konuya eğılmek ıçın epey geç kalındığı 12 Bağışıkhk slstemi
Cumhuriyet Gazetesi için Güven Yazılım Teknolojileri Tic. Ltd. tarafından geliştirilmiştir.
Boğaziçi Üniversitesi Teknopark No 211 Bebek Istanbul, Tel : 0212 346 1590
Katalog